|
Wrocław może się poszczycić niezwykle ciekawą i obfitą w wydarzenia historią. Zawdzięcza ją przede wszystkim swojemu położeniu na skrzyżowaniu głównych szlaków Europy Środkowej - które w przeszłości przyniosło mu wiele korzyści, ale także sprawiło niemało kłopotów. Dzisiaj, odbudowany po zniszczeniach drugiej wojny światowej i rozkwitający po szarym okresie komunizmu, na nowo odzyskuje pozycję centrum kulturowo – ekonomicznego, z której słynął przez stulecia.
Pierwszymi osadnikami terenów Wrocławia było słowiańskie plemię Ślężan, które zbudowało gród na wyspie Ostrów Tumski w dziewiątym wieku. (Ostrów Tumski natomiast nie jest wyspą od czasu, gdy jedno z koryt Odry zostało zasypane w 1810 roku). Później osada ta została podbita przez Czechów pod dowództwem dzielnego księcia Wratislawa, od którego imienia pochodzi dzisiejsza nazwa miasta. Około roku 990 polski książę Mieszko I przejął kontrolę nad Wrocławiem i włączył go, wraz z całym regionem śląskim, do nowopowstającego państwa polskiego.
Do roku tysięcznego Wrocław stał się już znaczącym miastem na mapie Polski – dlatego właśnie Bolesław Chrobry zaproponował, żeby tu właśnie założyć jedno z trzech biskupstw powstałych po zjeździe gnieźnieńskim (pozostałe powstały w Krakowie i Kołobrzegu). Wrocław rozwijał się szybko przez dwa kolejne stulecia: sprzyjało temu jego położenie na Bursztynowym Szlaku – trasie kupieckiej, wiodącej od pełnego bursztynów Morza Bałtyckiego do miast Zachodniej Europy. Jednak w 1241 to pasmo sukcesów zostało przerwane przez najazd Tatarów, który spustoszył południową część Polski.
Władze miejskie potrafiły jednak i to nieszczęście obrócić na korzyść Wrocławia: odbudowano go po południowej stronie rzeki, wokół Rynku Głównego – tego samego, który możemy podziwiać dzisiaj. Ten ambitny program przebudowy zakończył się sukcesem – jednak od 1336 roku korzyści z niego zaczęli czerpać Czesi, którzy przejęli tereny Dolnego Śląska po tym jak ostatni z książąt piastowskich, Bolko II, uznał się za lennika króla czeskiego. Polakom nie udało się odzyskać miasta, mimo rokowań prowadzonych przez króla Kazimierza Wielkiego.
Pod rządami czeskimi Wrocław, wówczas istniejący pod nazwą Prezzla, rozwijał się równie szybko i w 1387 został przyjęty w poczet grupy hanzeatyckiej – najsilniejszego europejskiego związku miast handlowych (średniowiecznego odpowiednika dzisiejszej G8). W XVI wieku znów doszło do wielkich zmian: zmarł bezdzietnie ostatni król czeski Ludwig, a szlachta zdecydowała się przekazać władzę austriackiemu księciu, Ferdynandowi Habsburgowi, który następnie wcielił Czechy do imperium austriackiego. Od tego momentu Wrocław należał do Austrii.
W siedemnastym wieku, w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618 – 1648) i trzęsienia ziemi, które nawiedziło Wrocław, jego populacja zmniejszyła się o połowę a pozycja na arenie europejskiej znacznie osłabła. Po podpisaniu Traktatu Westfalskiego miasto zaczęło jednak powoli odzyskiwać dawną pozycje ekonomicznej potęgi.
Kolejny rozdział historii Wrocławia rozpoczyna się w 1741 roku, kiedy to król pruski Fryderyk Wielki podbił Dolny Śląsk wraz z jego stolicą. Po nadaniu miastu nowej oficjalnej nazwy, Breslau, przez kolejne dwa stulecia znajdowało się pod panowaniem niemieckim. Pod koniec dziewiętnastego wieku stało się trzecią co do wielkości, po Berlinie i Hamburgu, aglomeracją miejską i podlegało szybkiej industrializacji.
Do czasu, gdy w 1933 naziści przejęli władzę w Niemczech, Wrocław był już kompletnie zgermanizowany, a na 20 tysięcy żyjących tam Polaków (oraz 20 tysięcy Żydów) naciskano, by przenieśli się do Polski. Podczas drugiej wojny światowej miasto Breslau stało się kluczowym punktem działań wojennych i ostatecznie jako ostatnie poddało się Sowietom po krwawej czternastotygodniowej bitwie, która zakończyła się 6 maja 1945 roku i przeszła do historii pod nazwą Bitwy o Wrocław.
Po wojnie, w rezultacie konferencji jałtańskiej, Wrocław został oddany Polsce, którą zresztą w tym czasie mocno przesunięto na Zachód. Pozostali przy życiu niemieccy mieszkańcy Breslau zostali wysiedleni, a miasto, z powrotem pod nazwą Wrocław, oddano Polakom z Kresów Wschodnich: przede wszystkim mieszkańcom Lwowa (które dziś jest ukraińskim miastem Lviv) i Wilna (dziś – litewskiej stolicy Vilnius) – miast, które po drugiej wojnie światowej zostały przejęte przez Związek Radziecki. Ponadto osiedlili się tutaj przedwojenni mieszkańcy innych polskich miast – Warszawy i Poznania. Pionierów czekało trudne zadanie – musieli własnymi rękami odbudować miasto, które zostało zniszczone aż w siedemdziesięciu procentach.
Wrocław został odbudowany szybko i sprawnie – już w 1948 roku był gotowy gościć w Hali Ludowej wielką Wystawę Ziem odzyskanych, na którą zjechali wyznawcy komunizmu z całego świata – między innymi Jean Paul Sartre, Pablo Picasso i Fidel Castro. Na kolejne czterdzieści lat miasto stało się częścią szarej socjalistycznej rzeczywistości. Od 1989 roku jednak, wraz z odejściem radzieckich oddziałów stacjonujących na Dolnym Śląsku rozpoczął się nowy barwny rozdział w jego historii. Wrocław na powrót staje się jednym z ważniejszych centrów ekonomicznych, kulturowych i uniwersyteckich, nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie Środkowej.
| | | |